សេចក្តីប្រកាសរួម GBC កម្ពុជា–ថៃ៖ បទឈប់បាញ់ មិនមែនជាពាក្យសន្យាទទេ តែជាកាតព្វកិច្ចតាមច្បាប់អន្តរជាតិ តើមាននរណា ប្រទេសណា អន្តរជាតិមួយណា អាចមានឥទ្ធិពលបញ្ជាឲ្យថៃគោរពបត់ឈប់បាញ់ ដើម្បីធានាបាននូវសន្តិភាពពេញលេញ?

សេចក្តីប្រកាសរួមនៃកិច្ចប្រជុំពិសេសលើកទី៣ របស់គណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅ (GBC) កម្ពុជា–ថៃ គឺជាសារនយោបាយ និងច្បាប់ដ៏ច្បាស់លាស់ថា ភាគីទាំងពីរជ្រើសរើសសន្តិភាពជាជម្រើសដោយប្រើកម្លាំង។ វាមិនមែនជាឯកសារប្រកាសបែបការទូតទូទៅទេ ប៉ុន្តែជាបញ្ជាពាក់ព័ន្ធនឹងការឈប់បាញ់ ការរក្សាទីតាំងកងកម្លាំង និងការការពារជនស៊ីវិល ដែលត្រូវអនុវត្តភ្លាមៗ និងដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ។

ការកំណត់ម៉ោងច្បាស់លាស់សម្រាប់បទឈប់បាញ់ បង្ហាញថា ភាគីណាដែលបំពានដោយចេតនា មិនអាចលាក់បាំង ក្រោមលេសថា “ការយល់ច្រឡំ” ឬ “ឧប្បត្តិហេតុចៃដន្យ” បានឡើយ។ សេចក្តីប្រកាសនេះ កាត់ផ្តាច់ទម្លាប់ប្រើកម្លាំង ដោយដាក់កាតព្វកិច្ចតឹងរឹងលើការមិនចល័តកងកម្លាំង មិនវាយប្រហារគោលដៅស៊ីវិល និងមិនបង្កហេតុបន្ថែមតាមព្រំដែន។

ចំណុចស្នូលមួយគឺ “រក្សាស្ថានភាពដដែល” (status quo)។ នេះមានន័យថា ភាគីទាំងពីរត្រូវឈរជើងតាមទីតាំងបច្ចុប្បន្ន ដោយមិនបង្កើនកម្លាំង ឬពង្រីកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធយោធា។ វិធាននេះ គឺជាឧបករណ៍បង្ការ មិនឱ្យជម្លោះតូចៗក្លាយជាការប៉ះទង្គិចធំ ហើយបើកផ្លូវឱ្យការវាស់វែង និងខ័ណ្ឌសីមាព្រំដែនធ្វើទៅបានដោយសុវត្ថិភាព។

តាមច្បាប់អន្តរជាតិ បទឈប់បាញ់ និងការការពារជនស៊ីវិល គឺជាកាតព្វកិច្ចក្រោមធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ និងច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិ។ ការហាមវាយប្រហារគោលដៅស៊ីវិល និងការគោរពអនុសញ្ញាអូតាវ៉ា ស្តីពីមីនប្រឆាំងមនុស្ស មិនមែនជាជម្រើសទេ ប៉ុន្តែជាបន្ទុកច្បាប់។ អ្នកបំពាន មិនត្រឹមតែប៉ះពាល់សន្តិភាពតំបន់ ប៉ុន្តែប៉ះពាល់កេរ្តិ៍ឈ្មោះ និងទំនួលខុសត្រូវអន្តរជាតិផងដែរ។

ការចូលរួមរបស់ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន (AOT) និងការប្រើយន្តការទ្វេភាគី គឺជាចំណុចធានាថា ការអនុវត្តមិននៅលើក្រដាសប៉ុណ្ណោះ។ ខ្សែទំនាក់ទំនងផ្ទាល់រវាងថ្នាក់ដឹកនាំយោធា និងការគ្រប់គ្រងព័ត៌មានមិនពិត គឺជាគន្លឹះកាត់បន្ថយការយល់ច្រឡំ និងការបញ្ឆេះសាធារណមតិអវិជ្ជមាន។

សេចក្តីប្រកាសរួម GBC នេះ គឺជាការសាកល្បងសេចក្តីស្មោះត្រង់របស់ភាគីទាំងពីរ។ សន្តិភាពមិនកើតពីពាក្យសម្ដីទេ ប៉ុន្តែកើតពីការអនុវត្តតាមច្បាប់ និងការគោរពកាតព្វកិច្ច។ ប្រសិនបើគោរពបានពេញលេញ ព្រំដែននឹងក្លាយពីបន្ទាត់ជម្លោះ ទៅជាបន្ទាត់សហប្រតិបត្តិការ និងសន្តិភាពយូរអង្វែង។

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *